• Alles voor huis, tuin & dier
  • Voor de beste groeninspiratie
  • Handige groenvideo's
Egels, herfst, bladeren, overwinteren, voeren, egelhuis
minuten lezen

Egels in de tuin

Egels komen veel voor in Nederland, ook in het stedelijk gebied. De kans dat je er eentje ziet is dan ook best groot. Ze knorren en brommen luidruchtig waardoor ze haast niet te missen zijn. Egels zijn zeer nuttige dieren die bijna alles in de tuin eten. Van kleine insecten zoals kevers, regenwormen, slakken en spinnen tot fruit en zachte zaden. Maar doordat het leefgebied van egels kleiner wordt is het steeds moeilijker voor ze om hun voedsel bij elkaar te scharrelen. Samen kunnen we ze een handje helpen door ze op de juiste manier bij te voeren of beschutting te bieden.

Zintuigen van egels

Egels kunnen minder goed zien maar wel heel goed horen en ruiken. Ze vangen geuren op met hun neus en met een speciaal orgaan op de tong; het orgaan van Jakobsen. Dit extra zintuig ligt tussen het gehemelte en de neusholte. Met hun buik- en snorharen voelen egels wat ze onderweg tegenkomen. Ook hebben ze sensoren onder hun voeten waarmee ze trillingen opvangen. Waarschijnlijk wist je al wel dat egels nachtdieren zijn, maar wist ook dat ze wel 18 uur per etmaal slapen? Dit doen ze overdag op droge en beschutte plekken zoals onder de bladeren of in speciale egelhuizen.

Doordat egels een grote kringspier hebben kunnen ze zich oprollen tot een bal wanneer er gevaar dreigt. Ze zetten hun stekels overeind en kunnen dit dan wel een paar uur volhouden! Helaas wordt hen dit meestal fataal als ze dit op de autoweg doen. Die stekels hebben ze niet gelijk bij hun geboorte, ze worden kaal en blind geboren. De stekeltjes liggen eerst verborgen in de huid en komen na een paar uur tevoorschijn. En wist je dat een volwassen egel wel 7000 stekels heeft van 2 tot 3 cm lang?

 

Voortplanting van egels

Egels vormen geen vaste paartjes en zijn daarom altijd alleen op pad. Ze hebben zelfs bijna hun eigen territorium. Egel vrouwtjes leggen in één nacht ongeveer twee kilometer af, egel mannetjes zelfs vijf kilometer. Ze worden gemiddeld een jaar of zes oud.

De paartijd van egels duurt van mei tot augustus. In juni begint het vrouwtje meestal met het bouwen van een nestje. Dit doet ze met bladeren op een beschutte plek onder een haag, composthoop of stapel takken. Daarna worden er na een draagtijd van ongeveer 34 dagen gemiddeld 5 kleine egeltjes geboren. Als de jongen 6 weken oud zijn kunnen ze al zelfstandig op zoek naar voedsel.

Egels, herfst, bladeren, overwinteren, voeren, egelhuis

 

Hoe overwinteren egels

Egels houden van oktober tot mei/april een winterslaap. Jonge egeltjes blijven langer actief dan de oude egels om een goede buffer op te kunnen bouwen. De lichaamstemperatuur van volwassen egels kan in hun winterslaap dalen van 38 tot wel 4 graden! Ze gaan eigenlijk in een soort spaarstand om energie te besparen. Ze kunnen wel af en toe wakker worden, dus je kunt ook in de winter een egel in je tuin zien scharrelen.

Wanneer een egel weer ontwaakt in het voorjaar is het ongeveer 30% van zijn lichaamsgewicht kwijt. Zodra het buiten warmer wordt, zo’n 12 tot 15 graden, worden egels actiever en gaan ze op zoek naar voedsel. Als ze weer voldoende energie hebben begint in mei de paringstijd.

Speciaal voor egels

 

Voedsel voor egels

Egels zijn fijne gasten in je tuin omdat ze onder andere de slakken opeten. Het zijn carnivoren maar in de praktijk eten ze nog veel meer. Kadavers van vogeltjes en muizen, maar ook fruit vinden ze erg lekker. Egels bijvoeren doe je voor en na de winterslaap. Zo kunnen ze de winter doorkomen en komen ze na de winter weer snel op kracht. Je kunt egels bijvoeren met kattenvoer of speciaal egelvoer. Veel mensen denken dat je egels melk moet geven maar daar worden ze ziek van. Geef ze dus geen melk maar gewoon een schoteltje water.

Een egel kan in één nacht wel 40 slakken opeten!

 

Tips om de egels te helpen

Aanwezigheid van egels kun je aflezen aan voetsporen in de aarde (5 tenen aan ronde voorvoeten en langwerpige achtervoeten). Ook de uitwerpselen zijn te vinden: zwarte, bobbelige keutels van ongeveer 3 cm, met onverteerde voedseldeeltjes zoals schildjes van insecten.
Als je denkt dat je egels in jouw tuin hebt kun je ze op een aantal verschillende manieren helpen:

  • Maak de tuin toegankelijk voor egels door doorgangen in de schutting te maken. Een opening van 15 bij 15 cm is voldoende. Nog beter is het om een heg te plaatsen in plaats van een schutting. Hier kunnen egels en andere dieren in de tuin ook beschutting zoeken.
  • Ruim bladeren in de tuin niet allemaal op. Hiermee kunnen egels een nest of schuilplaats maken. Ook een composthoop kan dienst doen als slaapplaats. Rommelhoekjes met takken én bladeren zijn ook perfect voor egeltjes.
  • Zorg voor voldoende drinkmogelijkheden. Egels drinken graag uit een lage drinkschaal of vijver. Zorg ervoor dat er bij de vijver ook een trappetje is zodat ze er weer uit kunnen komen.
  • Voer egels bij wanneer dat nodig is. Vooral voor en na hun winterslaap vinden ze wat extra voer erg fijn. Je kunt ze ongebrande (dop)pinda’s, meelwormen, egelvoer, egelpaté of kattenvoer geven. Geef ze absoluut geen melk en brood.
  • Plaats op een droge, beschutte plek een egelhuisje in de tuin. Zorg ervoor dat de ingang uit de wind staat. Doe hier geen nestmateriaal in zoals hooi en stro, dit gaat tussen de stekels van de egels zitten. Het beste kun je er wat droog blad inleggen.
    Het is heel verleidelijk, maar laat het egelhuisje zoveel mogelijk met rust. Je kunt ze beter niet storen tijdens de winterslaap of het voortplantingsseizoen. Controleer ook altijd voordat je het huisje wilt schoonmaken of er nog een egel in zit.
  • Egels lopen graag beschut. Zorg daarom voor begroeiing in de tuin met bloemen en planten. Ook bodembedekkers vinden ze prettig. Hoe meer groen, hoe beter!
  • Pas op met netten over bijvoorbeeld bessenstruiken. Hier kunnen egels in verstrikt raken. Hang ze daarom altijd minimaal 30 cm boven de grond. Ook ander afval zoals lege potten kunnen gevaarlijk zijn voor egels. Ze zijn erg nieuwsgierig en steken overal hun snuit in. Ze kunnen makkelijk vast komen te zitten in een jampot.

Ook leuk om te lezen

Reacties

  1. heb al sinds 7 week iedere avond twee egels in de tuin. voer ze met katte brokjes. en een schaaltje water. komen iedere avond terug. als ze samen willen eten dat gaat niet dan hoor je een soort blazend geluid. maar iedere avond weer mooi om te zien dat vind ik puur natuur.

  2. In Engeland zijn heel wienig egels en ik heb maar een gezien. Prachtige dieren ook erg nuttig. Ik heb geen tuin.!

  3. Al jaren lopen er egels bij ons in de tuin! Mijn man heeft een prachtig egelhuis voor ze gemaakt en regelmatig liggen er wel drie in! Ieder avond komen ze eten! Ik geef ze speciaal egelvoer met kattenbrokjes en er staat altijd water, ook voor de vogels! Met vochtig weer zijn er veel slakken, hun voorkeur gaat uit naar huisjesslakken! De naaktslakken vinden ze geloof ik maar niks! Sterker nog, soms eten de naaktslakken gewoon mee uit de schaal met voer…enne hier zitten ze wel met tweeën in de voerbak! In januari liep er een jong egeltje in de vrieskou op het terras eten te zoeken wat ik ook gaf! Ik heb hem gewogen en hij was veel te licht! Egelbescherming gebeld en via de dierenambulance is hij naar de egelopvang gebracht!

  4. Heb ongeveer 6 weken geleden voor het eerst een egel ontmoet. Hij/zij was door de voordeur bij ons binnen gelopen en bevond zich inmiddels al in de gang waar hij tegen de plinten aangedrukt probeerde weg te komen. Wat een prachtige handjes en voeten had hij. Zo mooi en fijntjes. Ook liet hij zijn stekels zien toen wij probeerden hem naar buiten te begeleiden. Ook al zo’n bijzonder systeem. Uiteindelijk is hij doodleuk weer de voortuin in gelopen. Ik wist eigenlijk helemaal niet wat ik voor hem had kunnen doen. Hoop dat hij lekker nu tussen de bodembedekkers leeft en straks een heerlijk winterslaapje bij ons kan doen.

  5. Eind juli, na terugkomst vakantie zag ik s’avonds 1 egel schuifelen door de tuin. Zag er niet zo goed uit vond ik. Had iets gehoord over dat ze wel wat hulp konden gebruiken door de droogte en zo. Heb blikjes kattenvoer, pinda’s en kattenbrokjes gekocht. Na twee weekjes of zo ging hij er beter uitzien. Op een avond dacht ik ehh wat raar hij was toch groter. Was het een jonkie, het blijkt een gezinnetje 2 grote en 2 kleintjes. Slapen bij de buren en eten iedere avond/nacht weer bij ons. Heel leuk om te zien.

  6. Kan ik ze ook naar m’n tuin lokken? we wonen dicht bij de Soester duinen en veel bos. Vroeger bij mijn ouders, toen ik 8 tot 12 jaar was, in Schiedam, heb ik ze in een stedelijke omgeving vaak horen scharrelen bij de vuilnisbakken. Hier in Soest heb ik ze (ik ben nu 71 jaar en toch echt wel op de natuur gericht) nog nooit gezien of gehoord. Hoe weet ik of ze in de nabije omgeving aanwezig zijn? Alleen door de boven beschreven gegevens (voetsporen en uitwerpselen) ?

    M.vr.gr. C.W.

    • het inspiratieteam

      Beste C.W., egels lokken is best lastig omdat het natuurlijk wilde dieren zijn. Het beste kun je de tuin gewoon zo aantrekkelijk mogelijk maken voor egels. Hierboven staan in de blog alle tips voor een egelvriendelijke tuin. Als je deze toepast kan het maar zo zijn dat een egeltje jouw tuin uitkiest voor zijn winterslaap! Of ze aanwezig zijn is inderdaad lastig te zien. Vooral aan de sporen of uitwerpselen zou je kunnen merken dat er een egel in de buurt was. Succes!

  7. In onze tuin had een egel een nestje gemaakt van takken, bladeren, gras en mos.
    Een aantal weken lang verliet ze het nestje elke dag rond halfvier ’s middags (!).
    Ze scharrelde wat in onze tuin en stak het voetpad over om elders te haar kostje bij elkaar te scharrelen.
    Toen ze weer een keer haar nest verliet, zag ik tot mijn verrassing een klein egeltje in de ingang van het nest.
    Na een week kwamen één voor één 6 schattige egeltjes uit het nest en scharrelden in de tuin. Een paar dagen daarna waren ze allemaal vertrokken.
    Het lege nest gaan we opruimen en op dezelfde plek een winterverblijf maken.
    Hopelijk komen ze nog eens terug.

  8. Goedendag,
    Er scharrelt hier af en toe een egeltje in de straat rond, maar ik zou hem dolgraag in mijn tuin willen houden, alleen al voor de slakken die ze graag lusten.
    Hoe lok en houd ik hem in de tuin, als dat al zou kunnen?

    • het inspiratieteam

      Hi Yvonne, het beste wat je kunt doen is je tuin zo aantrekkelijk mogelijk maken voor egeltjes. Dat betekent dus dat je de tuin niet teveel moet opruimen, laat bladeren en takken lekker liggen. Zorg ervoor dat ze ergens kunnen drinken en zet eens wat voer voor ze neer zoals egelpaté of kattenvoer. Hierboven staan in de blog alle tips beschreven hoe je jouw tuin helemaal egelvriendelijk kunt maken. Succes!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *